Podział wyrobów azbestowych ze względu na gęstość
Rodzaj wyrobu determinuje stopień zagrożenia. Kluczowe jest rozróżnienie między azbestem "twardym" a "miękkim":
Wyroby twarde (Azbestocement)
Włókna azbestu są mocno związane w twardej matrycy cementowej (azbest stanowi 10-15%). Nie pylą samoistnie, zagrożenie powstaje przy łamaniu i cięciu.
- • Eternit (płyty faliste dachowe)
- • Acekol (płyty elewacyjne)
- • Rury wodociągowe i kanalizacyjne
- • Kątowniki i rynny
Wyroby miękkie (Mocno pylące)
Azbest stanowi nawet do 100% wyrobu. Bardzo łatwo ulega kruszeniu i rozpyleniu w powietrzu pod wpływem dotyku. EKSTREMALNIE ZAGROŻENIE.
- • Sznury i tektury termoizolacyjne
- • Otuliny pieców i kotłów
- • Koce gaśnicze i odzież ochronna
- • Uszczelki przemysłowe
Najpopularniejsze wyroby z azbestem w Polsce
1. Pokrycia dachowe i elewacyjne
To około 90% całego azbestu w Polsce. Wytwarzane z cementu i włókien chryzotylowych. Popularnie nazywane "eternitem" (od nazwy austriackiego patentu). Występują jako fala duża, fala mała oraz płytki płaskie. Znajdziesz je na dachach domów, obór, stodół, altan działkowych oraz jako obicia ścian zewnętrznych.
2. Rury ciśnieniowe i kanalizacyjne
Rury azbestowo-cementowe były masowo stosowane w magistralach wodociągowych oraz instalacjach kanalizacyjnych. Włókna azbestu mogły przedostawać się do wody, choć według badań Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) picie wody z rur azbestowych stwarza znacznie mniejsze ryzyko niż jego wdychanie.
3. Izolacje cieplne i ogniochronne
Azbest był doskonałym izolatorem. Stosowano go do ocieplania pieców centralnego ogrzewania, bojlerów, instalacji ciepłowniczych. Występował w formie miękkiej przędzy, sznurów, mat izolacyjnych i tektur.
4. Elementy cierne
Dawniej azbest był kluczowym składnikiem klocków hamulcowych i szczęk w motoryzacji oraz maszynach rolniczych. Z powodu tarcia włókna były rozpylane do środowiska wzdłuż dróg. Obecnie stosowanie azbestu w klockach hamulcowych jest całkowicie zakazane, ale w starych maszynach rolniczych można je jeszcze znaleźć.
Zakłady produkujące azbest w Polsce
Przemysł azbestowy w Polsce opierał się na imporcie surowca (głównie z ZSRR) i krajowej produkcji wyrobów azbestowo-cementowych w ogromnych kombinatach (np. w Szczucinie, Ogrodzieńcu, Małkini, Wierzbicy, Lublinie, Trzemesznie). Fabryki te zostały zlikwidowane lub przestawiły się na produkcję wyrobów bezazbestowych po 1997 roku.