Dlaczego właściwa identyfikacja to sprawa życia i śmierci?
Rozpoznanie azbestu (eternitu) jest absolutnie pierwszym krokiem do jego bezpiecznego usunięcia. W Polsce eternit stosowany był masowo do 1998 roku, stanowiąc tanie, trwałe i ogólnodostępne pokrycie dachowe dla milionów domów na wsiach oraz budynków gospodarczych.
Dziś wiemy, że ten materiał to tykająca bomba. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) klasyfikuje azbest jako substancję rakotwórczą najwyższej kategorii. Uwalniające się z kruszejącego dachu mikroskopijne włókna dostają się do płuc, powodując po latach nieuleczalne choroby, w tym międzybłoniaka opłucnej.
7 Cech charakterystycznych eternitu azbestowego
Jak odróżnić azbest od innych materiałów (np. nowocześniejszych płyt włóknisto-cementowych bezazbestowych)? Zwróć uwagę na te elementy:
1. Rok produkcji
Dom budowany lub remontowany w latach 1950-1997? Ryzyko obecności azbestu wynosi powyżej 90%.
2. Faktura i kolor
Płyty są szorstkie, matowe (nie odbijają światła jak blacha). Zazwyczaj mają kolor od jasnoszarego do niemal czarnego (od brudu i starości).
3. Charakterystyczny kształt
Najczęściej występuje w postaci dużej fali (tzw. typ 5). Rzadziej jako mała fala lub płaskie płytki elewacyjne.
4. Porosty i mchy
Eternit ma mikroporowatą strukturę, która doskonale chłonie wilgoć, tworząc idealne środowisko dla mchów, porostów i glonów.
5. Pęknięcia na krawędziach
W miejscach pęknięć starego eternitu, pod światło można dostrzec "wystrzępione" krawędzie pełne drobniutkich, białawych włókien.
6. Odrdzewiałe gwoździe
Płyty były zazwyczaj przytwierdzane do łat za pomocą gwoździ ze specjalnymi podkładkami uszczelniającymi (tzw. "pchełkami"), które dziś są mocno zardzewiałe.
UWAGA: Śmiertelny błąd przy identyfikacji!
Absolutnie nigdy nie próbuj sprawdzać, z czego zrobiony jest dach, poprzez odłamywanie jego fragmentów, szlifowanie, skrobanie czy wiercenie. Każda ingerencja mechaniczna niszczy matrycę cementową i uwalnia do powietrza, prosto do Twoich płuc, setki tysięcy rakotwórczych włókien.
Płyty bezazbestowe ("Eurofala") vs Eternit
Po zakazie z 1997 roku, na rynku pojawiły się płyty włóknisto-cementowe, które wyglądają identycznie jak eternit, ale są całkowicie bezpieczne. Posiadają one na spodniej stronie wyraźny nadruk "BEZ AZBESTU", "NON ASBESTOS" lub "NT" (New Technology). Jeśli nie masz pewności, czy dach położony ok. roku 2000 ma azbest, jedynym w 100% pewnym sposobem na jego identyfikację jest badanie laboratoryjne.
FAQ: Często zadawane pytania
Jak sprawdzić czy mam azbest na dachu bez wchodzenia na niego?
Najprościej i najbezpieczniej sprawdzić dokumentację projektową budynku z czasów budowy lub zapytać poprzedniego właściciela/wykonawcę dachu. Możesz też wykorzystać drona lub aparat z silnym zoomem optycznym, aby poszukać pęknięć i ocenić strukturę płyty z ziemi.
Ile kosztuje badanie próbki w laboratorium?
Analiza pod mikroskopem elektronowym (w celu bezspornego wykluczenia azbestu) to koszt od 150 do 350 zł za próbkę. Próbkę zawsze powinien pobrać pracownik certyfikowanego laboratorium (w ubraniu ochronnym), nie rób tego sam.